Chủ nghĩa siêu thực trong thơ và gợi ý cách đọc hiểu, phân tích một bài thơ siêu thực

Mục lục

Bạn đang cảm thấy loay hoay khi tiếp cận các tác phẩm văn học hiện đại mang đậm tính trừu tượng và khó nắm bắt? Bạn băn khoăn làm thế nào để giải mã những hình ảnh đứt gãy logic bề mặt, từ đó tự tin chinh phục điểm số cao trong các bài kiểm tra chuyên văn? Với Chủ nghĩa siêu thực trong thơ và gợi ý cách đọc hiểu, phân tích một bài thơ siêu thực – Cô Sương Mai bạn sẽ có trong tay bộ tài liệu giúp bạn hệ thống hóa toàn bộ lý thuyết trọng tâm tự tin đạt 9 điểm ngay trong lần ôn tập đầu tiên. Cùng Tailieuonthi khám phá những điểm nổi bật của tài liệu này nhé.

Nội dung tài liệu Chủ nghĩa siêu thực trong thơ và gợi ý cách đọc hiểu, phân tích một bài thơ siêu thực – Cô Sương Mai

Phần 1. Khái niệm và bối cảnh ra đời

Khái niệm: “Siêu thực” (siêu chân thực, siêu hiện thực) nghĩa là cao hơn, vượt lên trên, vượt ra ngoài, không thể giải thích được bằng quy luật tự nhiên.
Bối cảnh: Ra đời ở Pháp đầu những năm 20 của thế kỷ trước (manh nha từ Chiến tranh thế giới thứ nhất và chính thức ra đời vào đầu những năm 10–20 của thế kỷ XX).
Đặc điểm: Cổ vũ lối viết tự động nhằm biểu hiện chân thực của tưởng; sử dụng hình ảnh, chi tiết không có trật tự, cảm giác hỗn loạn hoang đường để phản ánh sự bàng hoàng, đau khổ của thanh niên sau thế chiến.

Phần 2. Cơ sở lý thuyết

Lý thuyết Phân tâm học của Freud: Tâm lí con người gồm 3 tầng lớp:

Id (Cái nó): Phần bản năng vô thức, ham muốn, dục vọng nguyên thủy.
Superego (Cái siêu tôi): Luân lí xã hội áp đặt, trấn áp bản năng; khi bị dồn nén sẽ bộc lộ qua giấc mơ, lỡ lời, tiềm thức.
Ego (Bản ngã): Phần trung hòa giữa cái nó và cái siêu tôi, tìm đường thỏa hiệp và tạo mặt nạ nhân cách trước xã hội.

Thế giới quan: Tồn tại hai thế giới tách biệt gồm thế giới hiện thực và thế giới siêu thực (cảm thấy trong giấc mơ, tiềm thức, lúc đáng trí, thần kinh suy nhược…).

Phần 3. Nguyên tắc và phương pháp sáng tác

Đột phá trong nhận thức: Chống lại lí trí, đề cao sự phi lí; tìm đến giấc mơ và xóa nhòa ranh giới giữa thực và mơ, sống và chết, quá khứ và tương lai.

Phương pháp sáng tác:

Lối viết tự động: Tốc độ viết tương đương tốc độ nghĩ, ghi lại trực cảm vô thức nhanh chóng.
Phương pháp tạo hình (cắt dán, lắp ghép): Sử dụng hình ảnh “cực kì tùy tiện, vô đoán”, mâu thuẫn để tạo sự ngỡ ngàng, mang tính mộng mị và phi lý.
Thủ pháp cấu trúc hình ảnh: Sử dụng phép so sánh với từ “như” gây sững sờ; lược bỏ quan hệ từ “như” đặt các hình ảnh sát nhau; hoặc dùng ẩn dụ cụt.

Các dạng bài tập / Cách đọc hiểu & phân tích thơ siêu thực

Dạng 1: Đọc hiểu và phân tích dựa trên việc lần theo dấu vết của giấc mơ (đóng vai chủ thể đang mơ)

Phương pháp: Tiếp cận văn bản thơ như một giấc mơ của chủ thể sáng tạo, đánh lừa bản thân cùng ở trong cơn mộng để cảm hiểu.

Dạng 2: Giải mã ý nghĩa hình ảnh siêu thực bằng cơ chế biến dạng ẩn ức của giấc mơ

Phương pháp: Đặt câu hỏi và trả lời xem hình ảnh siêu thực đang ẩn chứa điều gì về nhà thơ, cuộc đời hay khát vọng của chủ thể.

Dạng 3: Nhận diện và phân tích các thủ pháp tạo hình siêu thực trong văn bản (So sánh đột ngột, lược bỏ quan hệ từ, ẩn dụ cụt)

Phương pháp: Chỉ ra và phân tích tác dụng của các thủ pháp cấu trúc hình ảnh mang tính hỗn loạn, mộng mị, phi lí nhưng chứa đựng ý nghĩa riêng.

Dạng 4: Phân tích sự kết hợp giữa yếu tố siêu thực và cảm xúc trữ tình trong thơ ca Việt Nam (Thơ Mới)

Phương pháp: Làm rõ tác dụng của yếu tố siêu thực (vốn là yếu tố phụ khi lan sang Việt Nam) trong việc phục vụ mục đích bộc lộ cảm xúc, cái tôi trữ tình lãng mạn của nhà thơ.